Bir makineyle insan arasındaki ince çizgi, bazen elektrik kablosuna kadar uzanır.
İnsanlık tarih boyunca büyük buluşlara imza attı. Ateşi buldu, tekerleği icat etti, matbaayı geliştirdi, interneti kurdu. Sonunda da bütün bu icatları kullanarak birbirine kedi videosu göndermeye başladı. Şimdi ise insanlığın en büyük buluşuyla karşı karşıyayız: Yapay zekâ!
Yapay zekâ dediğimiz şey, aslında insanın kendi aklından şüphe etmeye başladığı noktada devreye giren dijital bir danışmandır. Eskiden bir konuda fikrimiz olmadığında komşuya sorardık. Komşu da bilmediği hâlde öyle bir anlatırdı ki insan sonunda kendisini cahil hissederdi. Şimdi komşunun yerini yapay zekâ aldı. Üstelik komşudan farklı olarak kapıyı çalmıyor, çay istemiyor ve dedikoduyu mahalleye yaymıyor.

            Yalnız bir sorun var: Yapay zekâ her şeyi biliyor gibi davranıyor. Ona, "Hayatın anlamı nedir?" diye soruyorsun, sana maddeler hâlinde cevap veriyor. "İnsan neden sürekli aynı hataları yapar?" diyorsun, sana psikolojik analiz sunuyor. Kardeşim, ben insanlığın neden böyle olduğunu soruyorum, sen bana kullanım kılavuzu çıkarıyorsun!


            Yapay zekânın en büyük başarısı, insanın yıllardır yapamadığı işleri saniyeler içinde yapması. Şiir yazıyor, resim çiziyor, müzik besteliyor. Biz yıllardır bir dolabın kapağını tamir ettiremedik, makine sanatçı oldu!


            Bir de yapay zekâyla sohbet edenler var. İnsanlar artık merak ettiklerini ansiklopediden değil, bilgisayardan öğreniyor. Çünkü bilgisayar seni dinliyor, sözünü kesmiyor, "Bunu da mı bilmiyorsun?" demiyor. En önemlisi de sorularına cevap verirken gözlerini devirmiyor.


            Geçenlerde aklıma takıldı: Yapay zekâya, "Ben neden sabahları uyanmakta zorlanıyorum?" diye sorsak ne cevap verir?
"Uyku düzeninizi iyileştirin."
Peki, "Neden sürekli erteliyorum?" diye sorsak?
"Disiplinli bir çalışma programı oluşturun."

            İyi de kardeşim, ben bunları zaten biliyorum! Bana bildiklerimi tekrar etme, bilmediklerimi yapabileceğim bir yöntem bul. Yoksa sen de internetteki kişisel gelişim uzmanları gibi konuşmaya başladın!

            Asıl düşündürücü olan ise gelecekte insanların mı makineleri yöneteceği, yoksa makinelerin mi insanları yöneteceği meselesi. Bugün biz yapay zekâya komut veriyoruz. Yarın o bize, "Bugün biraz dinlen, çok yorulmuş görünüyorsun" diyebilir.
Hatta bir gün sabah uyanacağız, telefonumuz bize şöyle diyecek:
"Bugün dışarı çıkmanı önermiyorum. Hava durumunu, trafik yoğunluğunu ve insan davranışlarını analiz ettim. Evde kalman daha mantıklı."
İnsan da cevap verecek:
"Sen benim hayatıma karışma, ben sadece hava durumunu sordum!"

            İşte teknoloji ilerledikçe insanın özgürlük alanı da ilginç bir hâl alıyor. Eskiden insanlar kendi kararlarını verirdi. Şimdi hangi filmi izleyeceğimize, hangi müziği dinleyeceğimize, hatta ne yiyeceğimize bile algoritmalar karar veriyor. Bir süre sonra düşüncelerimizi de önerilenler listesinden seçersek hiç şaşırmam. Belki de gelecekte meslekler tamamen değişecek. Doktorlar yapay zekâdan teşhis isteyecek, öğretmenler sınav sorularını ona hazırlatacak. Hatta bazı insanlar yapay zekâya, "Bana özgün bir fikir ver" diyecek. Yapay zekâ da şöyle cevap verecek:
"Önce senin aklına gelen fikirleri bir görelim, belki aralarından özgün olan vardır."

            Tabii işin komik tarafı bir yana, yapay zekâ insanlığın önüne büyük fırsatlar çıkarıyor. Bilgiye ulaşmayı kolaylaştırıyor, üretimi hızlandırıyor, hayal gücümüzü genişletiyor. Ancak bir şeyi unutmamak gerekiyor: Bir makinenin çok şey bilmesi, insanın her şeyi bilmesi gerektiği anlamına gelmiyor.

            Çünkü teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, insanın bazı özelliklerini taklit etmek kolay olmayacak. Mesela hiçbir yapay zekâ, bir insanın buzdolabının kapağını açıp beş dakika boyunca içine bakmasını ve hiçbir şey almadan kapatmasını mantıklı bir şekilde açıklayamaz. Belki de bu davranış, insanlığın çözülemeyen en büyük algoritmasıdır! Artık makineler düşünüyor, insanlar sorguluyor, telefonlar konuşuyor, arabalar kendi kendine gidiyor. Teknoloji her geçen gün biraz daha akıllanıyor. Umarım biz de bu gelişmelerin gerisinde kalmayız. Çünkü bir gün yapay zekâ bütün dünyayı yönetmeye kalkarsa, insanlığın son savunma hattı yine aynı olacak:
"Bir dakika, önce bir çay içelim, sonra konuşuruz!"