Geçtiğimiz günlerde İstanbul ve  Kocaeli bölgesini,  ve de Gebze’yi aniden etkisi altına alan şiddetli yağışlar, bize bir kez daha coğrafyanın değişmez kurallarını hatırlattı. 

Yaşadığımız bu felaket, akıllara hemen geçmişin hafızasını getirdi. Büyüklerimizin, bölgenin duayen isimlerinin aktardığı gibi ; 1977-1978 yıllarında Dilovası’nda Dilderesi’nin taşmasıyla yaşanan, can kayıplarına, heba olan tarım arazilerine ve sanayi tesislerinin felç olmasına yol açan o korkunç tablo, onlarca yıl sonra farklı ölçeklerde ama aynı mantıkla karşımıza çıkmaya devam ediyor.

​Peki, sorulması gereken asıl soru şu ;  Bu felaketler doğanın kaçınılmaz bir cilvesi mi, yoksa insanın doğaya hükmetme hırsının bir sonucu mu?

​Halk arasında sıkça kullanılan "Doğa bizden intikam alıyor" ifadesi, duygusal olarak hislerimize tercüman olsa da teknik ve bilimsel açıdan eksik bir tanımdır. Doğa intikam almaz; doğa sadece kendi fiziğinin, dengesinin ve coğrafi alanının gereğini yapar. Su, binlerce yıldır aktığı yatağı unutmaz. Bizler derenin akışına, normal seyrine engel olacak konutlar, gecekondular veya devasa plazalar inşa ettiğimizde, aslında suyun yuvasını işgal etmiş oluyoruz. Yağmur şiddetlendiğinde su, kendi evine geri dönmektedir.

​Mühendislik hidrolojisi verilerine göre; dere yataklarının betonlaştırılması, çevresindeki toprağın geçirimsiz yüzeylerle (asfalt, beton) kaplanması, yüzey akış katsayısını dramatik şekilde artırır. Doğal bir toprak yüzeyinde yağmur suyunun büyük kısmı emilirken, betonlaşmış bir kentte yağışın neredeyse %80-90'ı anında yüzey akışına dönüşür. Dere yataklarının daraltılması ve büzlerle kapatılması ise kesit alanını küçülterek suyun debisini ve taşıma kapasitesini aşmasına, yani taşmasına neden olur.

​Bu denklem çok nettir.  Siz dere çevresini  betonla büyütür, dere kesitini daraltırsanız, sonuç kaçınılmaz olarak felaket olur. Yani mesele doğanın öfkesi değil, insanoğlunun tamahkarlığı, sınır tanımaz gözü doymazlığı ve rant uğruna bilimi yok saymasıdır.

​Şapkayı önümüze koyup düşünme zamanı çoktan geldi de geçiyor. Her felaket sonrası "kara kara düşünmek" veya acıları taze tutmak çözüme hizmet etmiyor. Bu noktada sorumlu herkese ve özellikle yerel yöneticilere düşen tarihi görevler vardır:

Tüm bu anlattıklarımdan yola çıkarak bazı önerilerde bulunmak istiyorum. Diyebilirsiniz ki   " Sen gazeteci değil misin, bu teknik analizleri neye göre yapıyorsun ." 

Haklı olabilirsiniz. Fakat okuyarak ,anlayarak ve araştırarak doğrular bulunabilir. Bu anlamda  100 ve 500 yıllık taşkın tekerlenme periyotları dikkate alınmadan yapılan hiçbir imar planı onaylanmamalıdır. Dere yataklarının sağında ve solunda bırakılması gereken yapı yaklaşma sınırları (yeşil kuşaklar) asla imara açılmamalıdır. 

Dönüşüm sadece eski binayı yıkıp yerine yenisini yapmak değildir. Şehrin altyapısını, havza bazlı su yönetimi ilkelerine göre yeniden tasarlamaktır.

​Beton kütleleri yerine, yağmur suyunu emen, ye altı sularını besleyen parklar, sızdırma hendekleri ve yeşil altyapı sistemleri hızla kentlerimize entegre edilmelidir.

Coğrafi verileri ve uzman görüşlerini yok sayan, dere kenarına ruhsat veren zihniyetle idari ve hukuki olarak hesaplaşılmalıdır.

​Bu son sel felaketinde hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, evini, iş yerini, emeğini kaybeden tüm hemşerilerimize sonsuz sabırlar diliyorum. Devletimizin ve yetkili organlarımızın yaraları sarmak, mağduriyetleri gidermek için hızla harekete geçeceğine olan inancımız tamdır. 

Devlet vatandaşını elbette mağdur etmez ve yalnız bırakmaz.

​Ancak asıl devlet aklı ve yöneticilik; felaket sonrasında yara sarmakla değil, felaket gelmeden önce bilimin ve uzmanların sesine kulak vererek tedbir almaktır. Dere kenarına şehir kurmak, suyun yoluna taş koymak akılla ve bilimle bağdaşmaz. Bundan sonraki her günümüzü, yaşadığımız bu acı tecrübelerden ders çıkararak; bilimin, tekniğin ve vicdanın ışığında kentler inşa etmeye adamalıyız.

​Geleceğimizi betona değil, doğayla uyumlu akılcı planlamaya emanet etmek zorundayız.